Postęp medycyny wydłuża życie Polaków, jednak nie zawsze idzie to w parze z zachowaniem sprawności fizycznej. Aby poprawić jakość życia, konieczny jest większy nacisk na profilaktykę.
Wzrost długości życia a jakość zdrowia
Postęp medycyny pozwala Polakom żyć dłużej, jednak nie zawsze oznacza to życie bez niepełnosprawności. Gen broni prof. Grzegorz Gielerak z Wojskowego Instytutu Medycznego Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie ocenia, że system ochrony zdrowia musi skoncentrować się na poprawie jakości życia. Jak podkreśla ekspert, technologia pozwoliła na wydłużenie życia dzięki leczeniu ostrych stanów, ale poprawa sprawności jest znacznie trudniejszym wyzwaniem.
Według danych GUS, w 2025 roku przeciętne trwanie życia noworodka wyniosło 75,37 lat dla mężczyzn i 83,48 lat dla kobiet, co stanowi wzrost o odpowiednio 0,4 i 0,2 lat w porównaniu do 2024 roku. W 1960 roku średnia długość życia wynosiła odpowiednio ok. 65 lat dla mężczyzn i prawie 71 lat dla kobiet. W latach 1991–2019 oczekiwana długość życia wzrosła o 8,2 roku u mężczyzn i o 6,7 roku u kobiet, z wyjątkiem pandemii COVID-19.
Dystans do standardów UE
Mimo ogólnego wzrostu, Polska wciąż ustępuje krajom starej Unii w kwestii życia w zdrowiu. Według danych GUS z 2024 roku, trwanie życia w zdrowiu w momencie urodzenia wyniosło 61,62 lat dla mężczyzn i 65,32 lat dla kobiet. Wskaźniki te wzrosły o odpowiednio 0,3 i 0,7 lat w stosunku do 2023 roku.
Prof. Gielerak wskazuje na duży dystans Polski do standardów unijnych w kwestii życia w niepełnosprawności. W Polsce wskaźnik ten wynosi 13 lat dla mężczyzn i 17 lat dla kobiet, podczas gdy średnia unijna to około dziewięć lat. Ekspert podkreśla, że życie w sprawności jest zasobem państwa, który wpływa na bezpieczeństwo kraju oraz jego siłę ekonomiczną.
Styl życia jako główna przyczyna utraty sprawności
Współcześni polscy lekarze wskazują na te same obszary ryzyka, co raport Lalonde’a z 1974 roku, który stwierdzał, że styl życia jest głównym czynnikiem determinującym stan zdrowia człowieka. Do czynników pogarszających trwanie życia w zdrowiu należą otyłość, niewłaściwa dieta oraz brak aktywności fizycznej. Dyrektor WIM-PIB wskazuje, że kluczowymi czynnikami przyczynowymi są nieprawidłowa glikemia oraz otyłość i nadwaga.
Problem dotyczy również mężczyzn w wieku 20–39 lat, u których ponad połowa wykazywała zbyt wysoką masę ciała. Według raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, w 2025 roku 64 proc. mężczyzn powyżej 20 lat miało zbyt wysoką masę ciała (BMI powyżej 25), a u 15 proc. występowała otyłość.
Wydatki na profilaktykę i edukacja w szkołach
W 2023 roku wydatki na profilaktykę w Polsce stanowiły 1,7 proc. bieżących wydatków na opiekę zdrowotną, podczas gdy średnia w UE wynosiła 3,7 proc. Prof. Gielerak postuluje rewizję podejścia do nakładów na te działania, sugerując, aby profilaktyka stała się stylem życia, a nie tylko kampanią informacyjną. Podkreśla konieczność wprowadzenia edukacji o zdrowiu i starzeniu się w szkołach, aby dzieci i młodzież od najmłodszych lat budowały zdrowe nawyki.
Wsparcie dla młodych dorosłych oferuje rządowy program Moje Zdrowie, który ruszył w maju 2025 roku. Pozwala on osobom powyżej 20 lat na wykonanie badań w celu wczesnego wykrycia czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Według danych Centrum e-Zdrowia z 8 listopada br., ankietę kwalifikującą do programu wypełniło nieco ponad 19 proc. uprawnionych. Najwyższy wskaźnik udziału odnotowano w grupie 70–79 lat, a w całym programie kobiety stanowiły prawie 62 proc. respondentek.
Źródło: Główny Urząd Statystyczny, WIM Państwowego Instytutu Badawczego, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Centrum e-Zdrowia.
Fot. arning123 / Freepik






























