Psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak wyjaśnia, dlaczego niedojrzały mózg dziecka nie potrafi samodzielnie opierać się pokusom cyfrowym. Rodzice muszą wyznaczać jasne granice i proponować atrakcyjne formy spędzania wolnego czasu, zamiast liczyć na samodzielną dyscyplinę dziecka.
Dlaczego dzieci nie potrafią same ograniczać czasu przed ekranem?
Dziecko korzystające bez ograniczeń ze smartfona czy tabletu szybko traci zainteresowanie innymi aktywnościami. Ekran staje się dla niego głównym źródłem przyjemności i sposobem radzenia sobie z emocjami. Jak podkreśla psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak, niedojrzały mózg dziecka nie posiada jeszcze wystarczająco rozwiniętych płatów czołowych, aby skutecznie zwalczać taką pokusę.
Rodzice nie mogą ufać, że dziecko będzie potrafiło samodzielnie hamować impuls sięgania po ekran i pilnować ustalonego czasu korzystania z urządzenia. Agnieszka Misiak porównuje brak ograniczeń do oddania dziecku kluczy do cukierni – choć można by oczekiwać, że zatrzyma się po jednym pączku, w rzeczywistości brak granic prowadzi do rozregulowania i narażenia na treści, na które dziecko nie jest jeszcze gotowe rozwojowo.
Statystyki korzystania z internetu przez dzieci i nastolatków
Dane zawarte w raporcie „Internet dzieci 2026” obrazują ogromną skalę tego zjawiska. Do sieci zagląda 2,6 mln dzieci w przedziale wiekowym 7–14 lat, co oznacza, że korzysta z niej aż 81 proc. tej grupy. Dzienny czas spędzany przez dzieci w internecie wynosi średnio 4 godziny i 25 minut. Media społecznościowe pochłaniają aż 40 proc. tego czasu, przy czym 29 proc. z tej puli zajmuje TikTok.
Raport NASK „Nastolatki” wskazuje na trudności w kontrolowaniu czasu przed ekranem. 52 proc. nastolatków korzysta z telefonu dłużej, niż zamierzało. Jednocześnie 31 proc. próbowało ograniczyć czas korzystania z urządzenia, ale nie odniosło sukcesu. Ponad jedna czwarta badanych (26 proc.) przyznaje, że przez używanie smartfona zaniedbuje zaplanowane obowiązki.
Według danych przytoczonych przez Światową Organizację Zdrowia, odsetek nastolatków wykazujących oznaki problemowego korzystania z mediów społecznościowych wzrósł z 7 proc. w 2018 roku do 11 proc. w 2022 roku. Z kolei 12 proc. nastolatków było zagrożonych problemowym korzystaniem z gier cyfrowych.
Jak rodzice mogą wspierać dziecko w wyznaczaniu granic?
Agnieszka Misiak wskazuje, że dorośli powinni mieć nad sytuacją pieczę, korzystając z dostępnych narzędzi. Programy kontrolujące czas przed ekranem i blokujące wybrane gry czy komunikatory nie są wyrazem braku zaufania. Pozwalają one na precyzyjne ustalenie zasad, np. wyłączenie dostępu do internetu w godzinach szkolnych i odblokowanie go dopiero po południu na umówiony czas.
Wprowadzanie ograniczeń czasowych często wywołuje spory, zwłaszcza gdy trzeba przerwać rozgrywkę lub rozmowę z rówieśnikami. Wyrażany przez dziecko opór lub irytacja to naturalna reakcja na zmianę, która niekoniecznie jest oznaką uzależnienia. W takich chwilach najskuteczniejszym rozwiązaniem jest cierpliwe oczekiwanie, aż emocje dziecka opadną.
Alternatywy dla czasu przed ekranem
Samo ograniczanie czasu przed ekranem to za mało, jeśli dziecko nie ma innych propozycji spędzania wolnego czasu. Gdy układ nerwowy nie uczy się czerpać przyjemności z innych aktywności, ekran staje się jedynym źródłem satysfakcji. W takim przypadku dziecku trudno będzie poczuć radość z wyjścia na rower czy wizyty w zoo.
Rodzice powinni zadawać sobie pytanie, z jaką propozycją ekran ma przegrać. Statystycznie dziecko wybierze ekran zamiast książki, jeśli jedyną alternatywą będzie nuda. Ważne jest, aby rodzice byli dostępni i oferowali wspólne spacery, gry lub rozmowy.
Rola nawyków rodzicielskich
Badanie „Brzdąc w sieci 3.0” dotyczące dzieci w wieku przedszkolnym wskazuje, że stres rodzicielski wiąże się z problemowym korzystaniem przez dzieci z urządzeń z ekranem. Badacze zauważają, że rodzice często sięgają po ekrany, gdy chcą uspokoić dziecko lub sami są przeciążeni obowiązkami.
Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca, aby zasady dotyczące ekranów obejmowały wszystkich domowników. Zachęca do odkładania telefonów podczas posiłków i przed snem. Dzieci uczą się nawyków cyfrowych, obserwując zachowanie dorosłych. Jak tłumaczy Agnieszka Misiak, dzieci uczą się gospodarować wolnym czasem, patrząc na rodziców dzień po dniu.
Źródło: Newseria
Fot. tdyuvbanova / Freepik






























