Problemy z koncentracją uwagi to charakterystyczne zjawisko współczesnych czasów. Dzieci są nadmiernie pobudzone i wykazują skłonność do rozpraszania myśli. Koncentracja uwagi jest niezwykle ważna, gdyż chroni przed chaosem informacyjnym, pomaga w zdobywaniu elementarnych umiejętności: czytania, pisania. Jest również podstawowym warunkiem funkcjonowania percepcji oraz pamięci.
Z problemem koncentracji uwagi zmagają się zarówno dzieci, jak i dorośli, jednak szczególnie uciążliwa wydaje się ona w okresie nauki szkolnej, gdy trzeba zapamiętywać ogromne ilości materiału. Od tego, ile zapamiętamy zależy efektywność kształcenia.[1] Pomimo kolejnych reform system oświaty preferuje ciągle szkołę pamięci. Dlatego o powodzeniu dzieci w szkole często decyduje to, czy potrafią się skupić, zapamiętywać i wiernie odtworzyć informacje z podręczników i z lekcji.
Problemy z koncentracją uwagi
Umysł ludzki ma ograniczoną możliwość przetwarzania danych, dlatego tak istotna jest umiejętność selekcji informacji, skupiania uwagi i dobra pamięć. Koncentracja to umiejętność skupiania uwagi, nie rozpraszania się nawet w wyniku silnych bodźców niezwiązanych z wykonywaniem danych czynności. Rozwija zdolność logicznego myślenia, ułatwia naukę, wspomaga pamięć, pobudza wyobraźnię, a także zwiększa sprawność i szybkość myślenia.[2]
Dzieci, które mają problem z koncentracją uwagi nie planują działań, popełniają dużo błędów, łatwo ulegają frustracji, trudno skupiają się na treści polecenia lub pomijają je, łatwo się rozpraszają lub z drugiej strony są powolne i zamyślone, potrzebują dużo czasu, zanim zabiorą się do czegokolwiek, często odbiegają daleko myślami.[3]
Problemy z koncentracją mogą mieć różne uwarunkowania (wiek, płeć, miejsce zamieszkania) oraz podłoże rodzinne, stres, lęki, niezdrowy tryb życia. Rozwój umiejętności skupiania uwagi wymaga odpowiednich relacji rodzinnych, zaspokojenia podstawowych potrzeb dziecka, konsekwencji w wychowaniu, akceptacji jego osoby, zrozumienia i wsparcia[4]. Czasem wymaga również leczenia farmakologicznego.
Jak wzmocnić koncentrację?
W ćwiczeniu koncentracji istotną rolę odgrywają rodzice, jednak również wychowawcy mogą wpłynąć na jej rozwój, wymaga to jednak troski o ucznia i poświęcania uwagi. Przede wszystkim należy chwalić ucznia za pracę i unikać ogólnych sformułowań w stylu: Skoncentruj się! Powinno stosować się regułę małych kroczków, wyznaczać niezbyt odległe cele, urozmaicać i uatrakcyjniać treść nauczania. Lepiej mówić wyraziście, z ekspresją, nawiązywać z dzieckiem kontakt wzrokowy. Warto ograniczyć również liczbę bodźców rozpraszających (hałas, nieporządek). Należy zwracać się jak najczęściej do ucznia po imieniu, budować poczucie własnej wartości, wiary we własne możliwości. Zapis na tablicy i podawane notatki powinny być przejrzyste, uporządkowane i raczej krótkie. Dobrze jest stosować zachęty słowne, aby skoncentrować uwagę dziecka – Popatrz!, Posłuchaj, itp. Krytykę należy formułować rzeczowo i konkretnie – najpierw pokazywać mocne strony, a potem słabe. Warto stosować również konkretne ćwiczenia i zabawy służące poprawie umiejętności koncentrowania uwagi, można je znaleźć w publikacjach, m.in. takich autorów jak: Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Ewa Zielińska, Eberhard Heuel, David Gamon i Allen D. Bragdon, Siegfried Lehrl, Ernest Wood czy Helmut Weyhreter. [5] Jeżeli istnieją warunki, można również przeprowadzić multimedialne ćwiczenia koncentracji z pomocą edukacyjnych programów komputerowych.[6]
Ćwiczenie pamięci
System nauczania oraz oceniania wymaga wiedzy pamięciowej. Jest to warunek zdawania egzaminów, matury, dostania się na studia. Przeładowany program nauczania zwykle nie pozostawia już czasu na inne aktywności. Dobrym miejscem na przekazywanie uczniom wiedzy na temat sposobów szybszego przyswajania wiedzy mogą jednak być np. lekcje wychowawcze czy kółka zainteresowań. Można również w czasie lekcji wykorzystywać mody pamięciowe (mnemotechniki).
Najpopularniejsza z nich, przydatna w szkole to mapy myśli. Metoda polega na tworzeniu powiązań pomiędzy informacjami, obrazami, słowami, kolorami. Pomaga zapamiętywać i odnajdywać najważniejsze informacje. Uczy także sporządzania notatek, zapisywania ich w sposób bardziej świadomy, niż dzieje się to, gdy notujemy linearnie. Mapy myśli są szczególnie przydatne w zapamiętywaniu materiału, który charakteryzuje się zależnościami, jak np. z historii. W tym przypadku tworzenie mapy będzie polegało na zapisywaniu powiązań między poszczególnymi wydarzeniami (daty, postaci, miejsca, kontekst historyczny).
Ważne, aby wprowadzając metody pamięciowe do zajęć wybrać te, które są dostosowane do wieku dziecka. Należy również unikać algorytmicznego wykonywania zadań pamięciowych, ideą nie jest bowiem wyuczenie dzieci sztuczek pamięciowych, ale gromadzenia doświadczeń i konstruowaniu własnych strategii zapamiętywania. Należy również zadbać o to, aby uczniowie radośnie podchodzili do zadań pamięciowych.
Przykłady scenariuszy zajęć wykorzystujących techniki pamięciowe dostarcza literatura (m.in. Edyta Gruszczyk- Kolczyńska, Ewa Zielińska, Wspomaganie dzieci w rozwoju do skupiania uwagi i zapamiętywania, WSiP, Warszawa 2005).
Ćwiczenie pamięci i koncentracji u dzieci to nie tylko inwestycja w ich edukację, przyszłość zawodową, ale też w ich rozwój intelektualny i poszerzanie możliwości umysłu. Istnieją opinie na to, że ćwiczenie pamięci jest dzisiaj zbędne, bo kto potrzebuje zapamiętywać numery telefonów czy listy zakupów, kiedy można wszystko zanotować lub wpisać w telefon komórkowy. Taka postawa powoduje, że stajemy się w pewny sposób ograniczeni pamięciowo, nie kojarzymy faktów i informacji, a według prawa Jean-Baptist’a de Lamarcka (francuskiego (biologa) organy nieużywane uwsteczniają się i zanikają.
Poza tym należy dopasować poziom trudności zadań do wieku, zainteresowań i możliwości dziecka. Doskonała pod tym względem jest seria programów edukacyjnych Akademia Umysłu® JUNIOR, dedykowana dzieciom w wieku 5-9 lat. Składa się z 4 części nawiązujących do pór roku. Każdy program zawiera 10 ćwiczeń pamięciowych i 10 stymulujących koncentrację. Niekwestionowanym walorem serii JUNIOR jest nietuzinkowa grafika rozwijająca pamięć wzrokową; muzyczne tło (fortepian, smyczki, dzwonki, gitara, flet czy też głos ludzki) i efekty dźwiękowe (odgłosy natury, głosy zwierząt, gwar zabaw, dźwięki otoczenia) pobudzające wyobraźnię i wspierające pamięć słuchową. Stopniowalność poziomów trudności, pochwały i niespodzianki motywują dziecko do zabawy.
Więcej informacji i sklep: www.akademia-umyslu.pl
Podsumowując, seria programów multimedialnych Akademii Umysłu® Junior to świetne ćwiczenia ciała i umysłu, a w niej:
aż 80 ćwiczeń bezpiecznej i mądrej zabawy
sympatyczna lektorka Tabi zabiera dzieci w wyjątkową edukacyjną podróż
co kilka minut automatycznie pojawia się trener, który zachęca dziecko do wykonania ćwiczeń fizycznych
Programy z serii Akademia Umysłu® JUNIOR zostały wyróżnione w kategorii Kultura – Multimedia w X edycji konkursu „Świat Przyjazny Dziecku” organizowanym przez Komitet Ochrony Praw Dziecka.
Od jesieni 2014 roku Akademia Umysłu® Junior dostępna jest również w wersji angielsko –polskiej. Głównym celem stworzenia edycji specjalnej jest zapewnienie dzieciom pozytywnych doświadczeń w kontakcie z językiem obcym. Dzięki kreatywnym ćwiczeniom maluchy osłuchują się z j. angielskim od najmłodszych lat. Każdy program to wyjątkowa edukacyjna zabawa wzbogacona o poznanie nowych słówek i zwrotów.
Więcej informacji oraz sklep na: www.akademia-umyslu.pl
——————————————
[1]Edyta Gruszczyk- Kolczyńska, Ewa Zielińska, Wspomaganie dzieci w rozwoju do skupiania uwagi i zapamiętywania, WSiP, Warszawa
2005 r.
[2] Ewa Jędrzejowska ,Nauczyciel wczesnej edukacji a zaburzenia koncentracji uwagi u uczniów, Ewa Jędrzejowska, Uniwersytet Opolski
[3] Ewa Jędrzejewska, Op.cit.
[4] Ewa Jędrzejewska, Op.cit.
[5] Ewa Jędrzejewska, Op.cit.
[6] Przykładem programów komputerowych do ćwiczenia pamięci i koncentracji jest seria Akademia Umysłu
Jak skutecznie rozwiązywać problemy z koncentracją uwagi i pamięcią u dzieci?
OSTATNIO DODANE
Informujemy o tym, co ciekawego można zrobić z dzieckiem w mieście, które zajęcia wybrać, do kogo zwrócić się o pomoc. Wspieramy mamy oczekujące na dzieci, pokazujemy wartościowe artykuły dla dzieci i prezentujemy prawdziwe perełki wśród książek, zabawek, gier planszowych, art. szkolnych, czy sportowych i nie tylko!! Działamy 7 dni w tygodniu.
Zostańmy w kontakcie😊