W ostatnich latach obserwujemy wyraźny rozwój edukacji żywieniowej. Nie mniej jednak, na szybko rozwijającym się rynku żywności i wobec mnóstwa czasem sprzecznych informacji, konsument może poczuć się niepewnie. Konsument powinien wiedzieć, jak czytać etykiety, aby wybory zakupowe były świadome, z korzyścią dla zdrowia i bezpieczeństwa. Coraz większa grupa konsumentów zwraca uwagę na jakość kupowanych produktów, sposób produkcji, ich wpływ na środowisko oraz problemy etyczne i odpowiedzialność społeczną producentów. Cena, która do niedawna była głównym kryterium wyboru, jest wciąż ważnym, ale nie jedynym argumentem przy podejmowaniu decyzji zakupowych.
Mając na uwadze zmiany zachodzące na rynku, Federacja Konsumentów zakończyła realizację rocznego projektu, który dostarczył konsumentom wiedzę, a Federacji możliwość zbudowania potencjału i pozycji znaczącego interesariusza na rynku żywności. W ramach projektu wyznaczone zostały priorytety dotyczące żywności, którymi powinna zająć się organizacja konsumencka, stworzono panel ekspertów, składający się z przedstawicieli środowisk naukowych, przeprowadzono badanie ankietowe, na próbie 1226 Polaków w wieku 18-65+ dotyczące poziomu wiedzy na temat żywności oraz ich oczekiwań edukacyjnych, badanie podsumowano raportem. Przeprowadzone zostały warsztaty dla doradców konsumenckich z oddziałów FK, którzy przekazali wiedzę konsumentom w 11 miastach, zamieszczono 23 artykuły na stronie internetowej i Facebooku FK, dotyczące m.in. systemów znakowania żywności, produktów ekologicznych, zakupu żywności przez internet, zapobieganiu marnowania żywności.
Czas realizacji projektu przypadł na okres pandemii COVID-19, która znacznie ograniczyła naszą aktywność w wielu dziedzinach. Zwolnienie tempa życia pozwoliło nam na zastanowienie się nad czynnościami, które często do tej pory wykonywaliśmy w pośpiechu. Obecnie częściej przyrządzamy posiłki w domu, czy podczas zakupów spożywczych czytamy etykiety? Czy mamy wystarczającą wiedzę, żeby zrozumieć umieszczone na nich informacje? Czy wiemy, które produkty są korzystne dla zdrowia? FK postanowiła zbadać stan wiedzy konsumentów na temat żywności i odżywiania. Nie pytano wprost, czy konsumenci czytają etykiety, ale o to jak rozumieją termin „bezpieczna żywność”, czy świadomie dokonują wyboru stojąc przed sklepową półką lub w sklepie on-line, oraz jakie mają zwyczaje żywieniowe. Badanie przeprowadzono w czerwcu i lipcu 2020 roku. Składało się z trzech części. Pierwsze dwie zostały przeprowadzone w formie wywiadu telefonicznego, trzecia – na panelu internetowym. Wyniki badania w formie raportu dostępne: http://www.federacja-konsumentow.org.pl/271,zachowania-polskich-konsumentow-na-rynku-produktow-spozywczych–raport-z-badania.html
Znając stan wiedzy i potrzeby edukacyjne konsumentów przeprowadzono warsztaty on-line dla lokalnych oddziałów FK, którzy przekazali wiedzę konsumentom w swoich społecznościach . Warsztaty lokalne odbyły się w marcu i kwietniu 2021 roku, a ich tematyka to:
• Reklamacja żywności,
• Etykieta, opakowanie, substancje dodatkowe, żywność sprzedawana na wagę a prawa konsumenta,
• Data minimalnej trwałości a termin przydatności do spożycia,
• Suplementy diety,
• Racjonalne żywienie i problem marnowania żywności.
Działanie edukacyjne zostało wsparte infografikami „5 kroków świadomego konsumenta” opublikowanymi na stronie internetowej FK i Facebooku.
Podsumowaniem projektu jest raport tematyczny określający wyzwania jakie stoją przed konsumentami, w tym cele Zielonego Ładu oraz potrzeby konsumenckie takie, jak dostęp do rzetelnej informacji o żywności, a także potrzeby związane ze zrównoważonym systemem żywnościowym, gdzie cena, jakość i aspekty środowiskowe są stawiane na pierwszym miejscu.
Więcej informacji o projekcie: http://www.federacja-konsumentow.org.pl/268,food–od-wzmocnienia-potencjalu-organizacji-konsumenckiej-do-edukacji-konsumenckiej.html Projekt: „Capacity Building – Food: Policy, Lobbying and Education in Federacja Konsumentów” finansowany jest jako sub-grant z „BEUC Capacity Building Programme” finansowanego przez Komisję Europejską.
