Kampania Dzieciństwo bez Przemocy 2026 przebiega pod hasłem „Przemoc odbiera dzieciom moc” i po raz pierwszy stawia w centrum przemoc psychiczną. Z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że 32% polskich dzieci doświadcza przemocy ze strony bliskich dorosłych, a 87% ze strony rówieśników. O liczbach, Manifeście kampanii i podświetleniu budynków na czerwono 19 listopada rozmawiamy z Katarzyną Smolińską (FDDS) i Magdaleną Stachowiak-Alexandrowicz (KOPD).
Dzieciństwo bez Przemocy 2026 to kolejna edycja ogólnopolskiej kampanii społecznej koordynowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wspólnie z koalicjantami, m.in. Komitetem Ochrony Praw Dziecka. Tegoroczną odsłonę zainaugurowano 5 października w Sejmie RP. Jej kulminacją jest 19 listopada – Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci, kiedy budynki w całej Polsce podświetlą się na czerwono.
Dzieciństwo bez Przemocy 2026: liczby, hasło i cele kampanii
Katarzyna Smolińska, menedżerka działu edukacji Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
Badania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wskazują, że 32% polskich dzieci doświadcza przemocy ze strony bliskich dorosłych, a 87% ze strony rówieśników. Co mówią te liczby o miejscach, w których dzieci powinny czuć się najbezpieczniej, czyli o domu, szkole i najbliższym otoczeniu?
Przede wszystkim pokazują one, że przemoc wobec dzieci nie jest zjawiskiem marginalnym i nie dotyczy wyłącznie sytuacji skrajnych. Jeśli niemal co trzecie dziecko doświadcza przemocy ze strony bliskich dorosłych, oznacza to, że problem występuje także tam, gdzie dziecko powinno otrzymywać największe wsparcie i ochronę. Z kolei bardzo wysoki odsetek przemocy rówieśniczej pokazuje, że szkoła, grupa rówieśnicza czy przestrzeń internetowa stają się miejscami, w których dzieci najczęściej doświadczają krzywdzenia.
Te dane przypominają, że bezpieczeństwo dzieci nie powinno być traktowane wyłącznie jako odpowiedzialność rodziców czy szkoły. To zadanie dla całego otoczenia dziecka: nauczycieli, sąsiadów, trenerów, instytucji publicznych i wszystkich dorosłych, którzy mają kontakt z dziećmi. Kluczowe jest budowanie środowiska, w którym przemoc jest szybko rozpoznawana, a reakcja na nią jest czymś naturalnym, a nie wyjątkowym. Za bezpieczeństwo najmłodszych członków naszego społeczeństwa jesteśmy odpowiedzialni my wszyscy – dorośli.
Tegoroczna edycja kampanii zwraca szczególną uwagę na przemoc psychiczną i przebiega pod hasłem „Przemoc odbiera dzieciom moc”. Dlaczego właśnie ten rodzaj przemocy stał się w 2026 roku głównym punktem odniesienia?
Przemoc psychiczna została wybrana jako temat przewodni, ponieważ jest jedną z najtrudniejszych do rozpoznania form krzywdzenia dziecka. Nie pozostawia siniaków ani innych widocznych śladów, dlatego bywa bagatelizowana lub błędnie uznawana za element wychowania. Krzyk, poniżanie, ośmieszanie, zawstydzanie, ciągła krytyka czy ignorowanie potrzeb dziecka mogą jednak mieć bardzo poważne konsekwencje dla jego rozwoju emocjonalnego i zdrowia psychicznego.
Dodatkowo badania prezentowane podczas inauguracji tegorocznej edycji kampanii – 5 października w Sejmie RP – pokazują, że przemoc psychiczna jest społecznie bardziej akceptowana niż przemoc fizyczna. Tylko 20% badanych uważa, że krzyczenie na dziecko nigdy nie powinno być stosowane. Kampania chce więc zwrócić uwagę na to, że dziecko nie musi zostać uderzone, aby doznać przemocy. Hasło „Przemoc odbiera dzieciom moc” podkreśla, że takie doświadczenia odbierają dzieciom poczucie bezpieczeństwa, sprawczości, własnej wartości i wiarę we własne możliwości. Każda forma krzywdzenia, której doświadczamy, zaburza w jakiś sposób nasz dobrostan i choć nie determinuje naszej przyszłości, ma na nią mniejszy lub większy wpływ.
W jaki sposób można dziś uczyć dzieci i młodzież rozpoznawania zagrożeń związanych z przemocą oraz szukania pomocy w trudnych sytuacjach, zwłaszcza gdy przemoc jest stosowana w domu, a zgoda rodziców jest często wymagana, aby objąć dziecko opieką, np. psychologa?
Najważniejsze jest systematyczne dostarczanie wiedzy i wzmacnianie świadomości dzieci na temat ich praw, granic oraz różnych form przemocy. W ramach kampanii Dzieciństwo bez Przemocy organizujemy lekcje online dla dzieci i młodzieży, na których między innymi uczymy podstawowych zasad bezpieczeństwa GADKI. Chcemy, żeby starsze i młodsze dzieci potrafiły rozpoznawać sygnały krzywdzenia, wiedziały, że przemoc nigdy nie jest ich winą, oraz znały sposoby i miejsca, w których mogą szukać wsparcia.
Ochrona dzieci przed przemocą to także uczenie ich, do kogo mogą zwrócić się po pomoc. Każdy młody człowiek powinien umieć znaleźć w swoim otoczeniu bezpiecznego dorosłego, z którym może podzielić się swoją trudnością, i wiedzieć, że nie zostanie oceniony, ale wysłuchany i otrzyma wsparcie. Poza członkami rodziny może to być pedagog, psycholog szkolny, wychowawca czy nauczyciel. To są także konsultantki i konsultanci telefonu zaufania 116 111, prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, czy inne miejsca oferujące pomoc. W przypadku przemocy rówieśniczej, ale nie tylko, ważne jest wzmacnianie przekonania, że zgłoszenie przemocy nie jest „donoszeniem”, ale szukaniem bezpieczeństwa dla siebie lub kolegi czy koleżanki.
Jeżeli przemoc występuje w domu, szczególnie ważne jest, aby dziecko miało dostęp do zaufanych dorosłych poza rodziną. Każdy z nas może być taką osobą. Nie trzeba mieć do tego dyplomu, szczególnej wiedzy czy unikalnych umiejętności. Potrzebna jest uważność na młodego człowieka, chęć wysłuchania i usłyszenia go oraz gotowość do stanięcia po jego stronie. Jako dorośli mamy dużo więcej możliwości, żeby realnie pomóc.
Jakie znaczenie dla budowania społecznego sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci mają promowanie Manifestu kampanii oraz symboliczne podświetlanie budynków 19 listopada w całej Polsce?
Manifest kampanii jest publiczną deklaracją sprzeciwu wobec przemocy wobec dzieci i jednocześnie zobowiązaniem do podejmowania działań na rzecz ich ochrony. Jego promowanie pozwala angażować osoby prywatne, instytucje, szkoły, firmy i samorządy we wspólne działania oraz pokazuje, że troska o bezpieczeństwo dzieci jest ważną wartością społeczną.
Z kolei podświetlanie budynków na czerwono 19 listopada, w Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci, ma silny wymiar symboliczny. Jest to publiczny znak sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci, wyraz solidarności z osobami doświadczającymi przemocy oraz przypomnienie, że przemoc wobec dzieci nie jest prywatną sprawą rodziny, ale problemem całego społeczeństwa. Czerwone światło jest alarmujące, bo dane na temat przemocy wobec dzieci właśnie takie są, ale może symbolizować również uwagę, ochronę i zaangażowanie do działania na rzecz ochrony najmłodszych.
Wierzymy, że te aktywności pomagają przełamywać obojętność, zwiększają widoczność problemu i budują przekonanie, że ochrona dzieci jest wspólną odpowiedzialnością nas wszystkich.
Dzieciństwo bez Przemocy 2026 z perspektywy Komitetu Ochrony Praw Dziecka
Magdalena Stachowiak-Alexandrowicz, manager ds. PR i promocji Komitetu Ochrony Praw Dziecka
Co to znaczy „dzieciństwo bez przemocy”? Jakie musiałoby ono być, aby móc je tak określić?
W Komitecie Ochrony Praw Dziecka podkreślamy, że dziecko nie jest własnością dorosłego, lecz człowiekiem, którego podmiotowość, godność i prawa muszą być respektowane. Dzieciństwo bez przemocy to takie, w którym dziecko nie musi zasługiwać na miłość, uwagę i akceptację. Otrzymuje je dlatego, że jest dzieckiem. Dowodzimy tego naszą 45-letnią historią działań na rzecz dzieci, młodzieży i dorosłych. Mówimy o tym w naszej codziennej pracy, podczas sesji, spotkań, konsultacji oraz oczywiście planując kampanie edukacyjne czy eventy.
Dzieciństwo bez przemocy to przede wszystkim dzieciństwo, w którym dziecko może czuć się bezpieczne – zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. To świat, w którym nie musi obawiać się reakcji dorosłych, upokorzenia, odrzucenia, krzyku czy karania za wyrażanie własnych emocji i potrzeb.
Nie oznacza to dzieciństwa pozbawionego konfliktów, trudnych sytuacji czy stawiania granic. Oznacza natomiast, że granice są stawiane z szacunkiem, bez strachu, poniżania i naruszania godności dziecka. Dziecko ma prawo do popełniania błędów, zadawania pytań, wyrażania sprzeciwu, smutku i złości. Ma również prawo być wysłuchane i traktowane poważnie. Bo dziecko to mały Człowiek, jak mówił Janusz Korczak.
W spocie kampanii jako zachowania odbierające dziecku moc wymieniono krzyk, krytykowanie oraz ignorowanie. Dlaczego dorośli tak często nie traktują tych reakcji jako przemocy? A może wiedzą, że jest to przemoc, ale mimo wszystko nadal je stosują?
Jednym z powodów jest to, że wiele zachowań przemocowych zostało przez dorosłych znormalizowanych. Często słyszymy: „mnie też tak wychowywano i wyrosłem na porządnego człowieka”, „dziecko trzeba zdyscyplinować”, „czasami trzeba krzyknąć, żeby zrozumiało”. W ten sposób powielane są wzorce wychowawcze, w których strach, posłuszeństwo i podporządkowanie traktuje się jako skuteczne metody wychowania. Jak często słyszymy „mnie tata bił i wyrosłem na człowieka” czy słynne „dzieci i ryby głosu nie mają”. Zbyt często, prawda?
Niektórzy dorośli nie dostrzegają, jak bardzo krzyk, nieustanna krytyka czy emocjonalne ignorowanie mogą ranić dziecko. Inni mają świadomość, że ich zachowanie jest niewłaściwe, ale nie potrafią poradzić sobie z własnymi emocjami, frustracją, przeciążeniem czy bezradnością. Niekiedy sami nie doświadczyli w dzieciństwie bezpiecznych relacji i nie mają dobrych wzorców reagowania.
Warto pamiętać, że przemoc psychiczna nie zawsze jest spektakularna. Nie musi wiązać się z wyzwiskami czy jawnym poniżaniem. Może przybierać postać powtarzającego się deprecjonowania dziecka, porównywania go z innymi, zawstydzania, odrzucania emocjonalnego czy wycofywania uwagi i bliskości jako kary.
Dziecko, które regularnie słyszy, że jest nieudolne, niegrzeczne, beznadziejne albo że znowu zawiodło, zaczyna budować obraz siebie przez pryzmat tych komunikatów. Może tracić poczucie własnej wartości, sprawczość i zaufanie do dorosłych.
Dlatego tak ważne jest, aby zmienić społeczne myślenie o wychowaniu. Dorosły ma prawo do zmęczenia, złości i popełniania błędów, ale nie ma prawa odreagowywać ich kosztem dziecka. Można wymagać, stawiać granice i konsekwentnie wychowywać, nie odbierając dziecku poczucia bezpieczeństwa i godności. Pięknie ilustrują to spoty kampanijne.
Jednym z celów kampanii jest gotowość do reagowania. Jakie konkretne kroki powinien podjąć dorosły, gdy podejrzewa, że dziecko jest krzywdzone, zwłaszcza przez rodziców lub najbliższych?
Najważniejsze jest to, aby nie pozostawać obojętnym. Nie musimy mieć stuprocentowej pewności, że dziecko doświadcza przemocy, aby podjąć działania. Wystarczy uzasadnione podejrzenie, niepokojące sygnały lub informacja, którą przekazuje nam samo dziecko. To od nas, dorosłych, zależy, czy ten świat będzie przyjazny dziecku i nam wszystkim. W pierwszej kolejności należy:
- Uważnie obserwować i nie bagatelizować sygnałów. Niepokój powinny wzbudzić m.in. niewyjaśnione urazy, silny lęk przed powrotem do domu, wycofanie, nagłe zmiany zachowania, nadmierna czujność, a także wypowiedzi dziecka wskazujące na doświadczanie przemocy.
- Dać dziecku poczucie bezpieczeństwa. Jeśli dziecko decyduje się opowiedzieć o swojej sytuacji, należy je wysłuchać spokojnie, bez oceniania i podważania jego słów. Trzeba powiedzieć mu, że dobrze zrobiło, mówiąc o tym, co je spotkało, że nie jest winne temu, co się dzieje, i że dorośli powinni zadbać o jego bezpieczeństwo.
- Nie prowadzić własnego śledztwa. Nie należy wypytywać dziecka wielokrotnie, sugerować odpowiedzi ani konfrontować go z osobą podejrzewaną o krzywdzenie. Warto zapisać możliwie dokładnie to, co dziecko samo powiedziało, oraz zaobserwowane okoliczności.
- Zgłosić podejrzenie odpowiednim instytucjom. Można zwrócić się do szkoły, przedszkola, ośrodka pomocy społecznej, policji lub organizacji zajmującej się ochroną dzieci. W zależności od sytuacji możliwe jest wszczęcie procedury „Niebieskie Karty”, zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub skierowanie sprawy do sądu rodzinnego.
Szczególnie trudne są sytuacje, w których osobą krzywdzącą jest rodzic lub inny bliski członek rodziny. Wtedy dziecko może być emocjonalnie związane ze sprawcą, kochać go, bać się jego reakcji, a jednocześnie doświadczać z jego strony krzywdy. Dlatego nie wolno obarczać dziecka odpowiedzialnością za rozwiązanie tej sytuacji ani oczekiwać, że samo poprosi o pomoc. Dziecko samo się nie obroni, nie poprosi o pomoc. I warto jeszcze podkreślić, że reagowanie na zło nie jest wtrącaniem się w sprawy rodzinne. Nie. Jest wyrazem odpowiedzialności i człowieczeństwa.
Mówimy o tym podczas naszych warsztatów z rodzicami oraz oczywiście prowadząc zajęcia z edukacji emocjonalnej z dziećmi czy zajęcia z młodzieżą.
To, co obserwujemy, to rosnąca świadomość społeczna w zakresie przestrzegania praw dziecka – jest lepiej niż dziesięć, piętnaście, czterdzieści lat temu. Ale wciąż statystyki, a przede wszystkim nasze codzienne obserwacje wskazują, jak bardzo potrzebna jest edukacja i wzmacnianie świadomości. Cieszę się, że KOPD robi to od 1981 roku, a od kilku lat jest aktywnym koalicjantem kampanii Dzieciństwo bez Przemocy. Zapraszamy wszystkich do obserwowania naszej strony kopd.pl i treści w mediach społecznościowych – zapraszamy na wykłady i warsztaty. Warto z nich skorzystać, warto poszerzać własną wiedzę i wzmacniać wrażliwość.
Potrzebujesz pomocy? Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę). Więcej o kampanii i Manifeście: dziecinstwobezprzemocy.pl, kopd.pl.





























