Plac zabaw jest ważnym dla każdego dziecka miejscem. Aby mogło w pełni z niego korzystać, musi on być przede wszystkim bezpieczny. Bezpieczeństwo uzależnione jest z kolei w dużej mierze od konstrukcji urządzeń, sposobu ich montażu oraz rodzaju nawierzchni.
Dla dzieci dobry plac zabaw to ten najbardziej wesoły, kolorowy, z wieloma sprzętami i miejscem do biegania, ale przede wszystkim dający możliwość samodzielnego kreowania dziecięcego świata. Dla rodziców dobre miejsce do zabaw to miejsce bezpieczne oraz rozwijające. Istnieje bardzo wiele koncepcji i rozwiązań sprawiających, że strefa zabaw dla naszych pociech spełni swoje funkcje i będzie lubianym oraz chętnie odwiedzanym przez dzieci miejscem, a zarazem wymogom dorosłych co do bezpieczeństwa i estetyki. Przede wszystkim urządzenia powinny odpowiadać zarówno ogólnym, jak i szczegółowym normom bezpieczeństwa.
Unijne i krajowe normy bezpieczeństwa
Podstawowym dokumentem, który określa w ogólnym zakresie bezpieczeństwo wszystkich produktów, jest dyrektywa nr 2001/95/WE. Z kolei szczegółowe zasady określają normy PN-EN 1176 dotycząca urządzeń na placach zabaw oraz PN-EN 1177 określająca bezpieczeństwo nawierzchni. Pierwsza z nich składa się z 9 części, z których każda obejmuje swoim zakresem inne urządzenia: huśtawki, zjeżdżalnie, kolejki linowe, karuzele, urządzenia kołyszące, obudowany sprzęt do zabaw oraz przestrzenne konstrukcje sieciowe. Jedna z części określa również zasady instalowania, sprawdzania, konserwacji oraz eksploatacji urządzeń.
Norma PN-EN 1177 zawiera wymagania bezpieczeństwa i metody badań nawierzchni placów zabaw amortyzujących upadki.
Zasady bezpieczeństwa w praktyce
Urządzenia instalowane na placach zabaw powinny być przede wszystkim wykonane z materiałów bezpiecznych w użytkowaniu. Nie mogą mieć ostrych krawędzi, a wszelkie elementy powinny być przytwierdzone w sposób uniemożliwiający ich oderwanie. Dla zwiększenia bezpieczeństwa elementy do wspinania, takie jak wieże czy drabinki, powinny mieć szczeble wykonane z antypoślizgowego materiału. Konstrukcje metalowe należy pokryć powłoką antykorozyjną, natomiast drewniane zabezpieczyć przed wilgocią i innymi niekorzystnymi czynnikami atmosferycznymi. Wielofunkcyjne i rozbudowane sprzęty, np. forty, domki czy przeplotnie, powinny mieć barierki zabezpieczające przed upadkiem z wysokości. Instalacja urządzeń na placu zabaw musi gwarantować stabilność konstrukcji w czasie bardzo intensywnych zabaw.
Dobrze zaprojektowane place zabaw umożliwiają korzystanie z nich dzieciom w różnym wieku. Obecnie na rynku dostępne są zarówno niewielkie huśtawki sprężynowe, bujaki czy karuzele dla maluchów, jak i wielofunkcyjne zestawy dla dzieci starszych. Nie powinno także zabraknąć w tym miejscu ławek dla rodziców oraz koszy na śmieci, aby obszar zabaw szybko nie został zasypany odpadkami. Należy pamiętać także, iż ważny dla bezpieczeństwa użytkowników placów zabaw jest sposób rozstawienia urządzeń – te dla najmłodszych powinny znaleźć się w wydzielonej części, w pewnym oddaleniu od pozostałych. Bogaty wybór zabawek, urządzeń i wyposażenia można przejrzeć w sieci, na stronach producentów, dostawców lub architektów, np. na uni-arcz.pl.
Ważnym elementem placu zabaw jest także rodzaj jego nawierzchni. Najbezpieczniejsze, amortyzujące upadek nawet z wysokości 3 m, są nawierzchnie gumowe. W przypadku nawierzchni sypkich takich jak piasek, kora lub rozdrobniona guma istotna jest grubość utworzonej warstwy, która w pobliżu urządzeń powinna wynosić co najmniej 300 mm.
Innym aspektem jest zachowanie stref bezpieczeństwa pomiędzy poszczególnymi sprzętami. Dla huśtawek oraz konstrukcji o wysokości do 1,5 m przyjmuje się promień odległość 1,5 m, dla karuzeli natomiast wartość ta powinna wynosić 2 m. Strefa bezpieczeństwa dla huśtawki typu ważka wynosi 1 m.
Często bagatelizowanym, a niezwykle istotnym aspektem, jest roślinność na placu zabaw. Już na etapie projektowania warto wybrać teren, na którym są drzewa dające w upalne dni cień bawiącym się dzieciom. Należy też unikać roślin niebezpiecznych lub toksycznych, takich jak np. cis pospolity, ostrokrzew kolczasty, bluszcz, konwalia majowa czy mak lekarski.
Ostatnim elementem jest ogrodzenie placu. Po pierwsze uniemożliwi ono dzieciom wybieganie np. na ruchliwą ulicę w czasie zabawy, a ponadto zabezpieczy dostęp zwierzętom, które mogłyby zanieczyścić miejsca zabaw, np. piasek w piaskownicy.
Przemyślane zaprojektowanie placu zabaw, wyposażenie go w atestowane urządzenia i zachowanie podstawowych zasad pozwoli dzieciom na beztroską, a jednocześnie bezpieczną zabawę.
