Kobiety w czasie porodu doświadczają bólu o różnym stopniu nasilenia, maja również możliwość skorzystania z wielu sposobów radzenia sobie z bólem i jego łagodzenia. Ból odczuwany w czasie porodu nie jest sygnałem o tym, że organizm rodzącej funkcjonuje nieprawidłowo, a wręcz przeciwnie, skurcze macicy powodujące ból doprowadzają w efekcie do radosnego finału, którym jest poród i spotkanie z nowo narodzonym dzieckiem. Hormony, które wydzielają się w trakcie porodu sprawiają, że w dużym stopniu rodząca zapomina o tym co działo się w trakcie porodu. Jakie są metody łagodzenia bólu radzi położna Joanna Kucharska, ambasadorka kampanii „Położna na Medal”.
Ból, który pojawia się w pierwszym okresie porodu powstaje na skutek rozwierania się szyjki macicy oraz skurczów. Po uzyskaniu pełnego rozwarcia i zejściu główki na dno miednicy, ból generowany jest przez rozciąganie się i uciskanie tkanek krocza. Cała macica jak i szyjka macicy unerwiona jest przez układ współczulny, bodźcie przewodzone z tych okolic mają podobny charakter. Natężenie i rodzaju bólu na kolejnych etapach porodu informuje rodząca o tym co dzieje się w jej ciele i na jakim etapie porodu się znajduje. Pozwala to odpowiednio reagować na bodźce i poszukiwać sposobów radzenia sobie z bólem porodowym, co gwarantuje sprawny i bezpieczny przebieg porodu.
Istnieje szereg czynników, które wypływają na odczuwanie bólu: czynniki biologiczne – elastyczność tkanek miękkich i więzadeł, wielkość dziecka, osobisty próg wrażliwości na ból oraz czynniki psychofizyczne, bardzo ważne z punktu widzenia położnej, bowiem ma ona na nie wpływ podczas przygotowania do porodu i w trakcie porodu.
Łagodzenie bólu porodowego jest ważnie nie tylko ze względu na komfort kobiety rodzącej, ale też ma pozytywny wpływ na przebieg porodu i samopoczucie dziecka. Nadmierne odczuwanie bólu może prowadzić do szeregu komplikacji podczas porodu.
Łagodzenie bólu porodowego obejmuje czynniki farmakologiczne i nie farmakologiczne.
Metody niefarmakologiczne łagodzenia bólu porodowego
- Techniki oddechowe – co dzieje się z ciałem, gdy prawidłowo oddychamy?
- głębokie, angażujące przeponę oddychanie sprawia, że narządy wewnętrzne są masowane, lepiej dotlenione i ukrwione,
- ciało rozluźnia się,
- skupienie się na oddychaniu pomaga rodzącej skoncentrować się i osiągnąć spokój
- długi i spokojny wydech na szczycie skurczu pomaga rozluźnić się i odpocząć w przerwie między skurczami.
- Masaż podczas porodu
- przezskórna stymulacja nerwów (tens),
- pomaga rozluźnić ciało,
- dodaje energii,
- jest formą komunikacji z rodzącą, niektóre kobiety podczas porodu potrzebują dotyku, chcą być masowane podczas skurczu, najczęściej w okolicach kręgosłupa krzyżowego.
- Wydawanie dźwięków – jest niezwykle prostym sposobem łagodzenia bólu porodowego. Pomaga rozluźnić ciało, dodaje energii i sił, uwalnia napięcie i pobudza działanie endorfin.
- Oddziaływanie zimnem i ciepłem – wielu kobietom w czasie porodu przynoszą ulgę naprzemienne ciepłe i zimne okłady i zmniejszają odczuwanie bólu.
- Ruch i pozycje wertykalne – kobiety, które mają możliwość swobodnego poruszania się podczas porodu, spontanicznie przybierają pozycje wertykalne, takie jak siadanie, stanie, kucanie, spacery, koliste ruchy biodrami, kołysanie się i korzystanie z piłki
- Aromaterapia, czyli działanie zapachem, oleje eteryczne stosuje się w celu łagodzenia bólu porodowego, uspokajają i łagodzą nudności.
Sprawdzonym środkiem łagodzącym ból jest woda. Rodząca może wykorzystać do tego celu prysznic lub wannę:
- w wodzie kobieta czuje się lżejsza,
- łatwiej jej jest zmieniać pozycje,
- mięśnie szkieletowe rozluźniają się,
- ciśnienie wody oddziałuje na całą powierzchnię ciała, niwelując odczuwanie bólu np. okolicy krzyżowej dołem brzucha,
- woda uspokaja, pozwala skoncentrować uwagę na ciele,
- poprawia krążenie krwi oraz dotlenienie mięśni.
Niezwykle ważne jest też ciągłe wspieranie kobiety podczas porodu. Liczy się:
- obecność bliskiej osoby,
- zrozumienie rodzącej, wspieranie emocjonalne, dodanie otuchy,
- odpowiednie reagowanie na potrzeby rodzącej.
Metody farmakologiczne łagodzenia bólu porodowego
Mogą być wdrożone w przypadku braku oczekiwanych skutków zastosowanych metod niefarmakologicznych:
- Analgezja wziewna – gaz rozweselający
- Dożylne lub domięśniowe stosowanie opioidów
- Analgezja regionalna (zewnątrzoponowa, podpajęczynówkowa)
Stosowanie farmakologicznych metod łagodzenia bólu porodowego wymaga zgody radzącej oraz indywidualnego schematu postępowania w każdym przypadku. Konieczne jest udzielenie rodzącej informacji na temat wpływu danej metody na matkę i dziecko i możliwych działaniach ubocznych. Czynności te wykonywane są pod nadzorem lekarza i położnej, wraz z monitorowaniem dobrostanu płodu. W czasie porodu rodząca ma prawo do łagodzenia bólu porodowego i sama decyduje jaki sposób będzie dla niej najlepszy.
–/–
Położna na Medal jest kampanią społeczno-edukacyjną, której celem jest promowanie wysokich standardów i dobrych praktyk wpływających na poprawę jakości opieki okołoporodowej w Polsce. Kampania od samego początku – to jest od 2014 roku, od kiedy została zainicjowana – podkreśla rolę, jaką w dzisiejszej opiece okołoporodowej powinna sprawować położna, zwracając uwagę na jej doświadczenie, wiedzę oraz kompetencje. W ramach kampanii prowadzony jest ogólnopolski, bezpłatny konkurs, w którym co roku wybierana jest najlepsza położna w Polsce i najlepsze położne w poszczególnych województwach. Pomysłodawcą i organizatorem kampanii jest AMA Akademia Malucha Alantan, inicjatywa promująca zdrowy tryb życia rodzin. Mecenasem tegorocznej edycji kampanii i konkursu została marka Oktaseptal.
Dodatkowe informacje:
Monika Majcher — monika.majcher@heimastudio.pl — +48 728 120 011
